Boetes schijnzelfstandigheid

Wet DBA (deregulering beoordeling arbeidsrelatie)

De wet DBA bestaat sinds mei 2016 en moet er simpelweg voor zorgen dat er zekerheid ontstaat over de aard van de arbeidsrelatie die een ZZP’er en opdrachtgever met elkaar hebben. Deze wet stelt de ZZP’er en opdrachtgever samen verantwoordelijk voor de arbeidsrelatie die ze aangaan. Het is dus ook aan hen om eerlijk te bepalen welk dienstverband hun arbeidsrelatie goed beschrijft. Voordat de opdracht van de ZZP’er van start gaat, is het enorm belangrijk dat de ZZP’er en opdrachtgever bepalen dat er daadwerkelijk sprake is van zelfstandigheid. Een aantal kenmerken van zelfstandigheid zijn bijvoorbeeld:  

• De ZZP’er bepaalt zelf hoe hij/zij het werk uitvoert. De opdrachtgever heeft hier verder geen gezag over. 
• De ZZP’er kan het werk ook door iemand anders laten doen.  
• De ZZP’er krijgt geen loon, en dus ook geen vakantiegeld of loondoorbetaling tijdens ziekte. 

Is er geen sprake van zelfstandigheid, maar ga je de arbeidsrelatie toch aan op basis van zelfstandigheid? Dan loop je het risico om flinke boetes voor schijnzelfstandigheid te krijgen.

Wie controleert schijnzelfstandigheid?

De Belastingdienst controleert op handhaving van de wet DBA. Voor jou als opdrachtgever betekent dit dat je onverwachts bezoek kunt krijgen van een belastinginspecteur om de boeken in te zien. Als er dan sprake blijkt te zijn van schijnzelfstandigheid kun je te maken krijgen met correctieverplichtingen, naheffingsaanslagen en hoge boetes. Op dit moment wordt er niet actief gecontroleerd en loop je alleen risico als er sprake is van kwaadwillendheid. Daarmee bedoelen we opdrachtgevers die zich bewust zijn van de schijnzelfstandigheid, maar er toch voor kiezen de regels aan hun laars te lappen. Wanneer geen sprake is van kwaadwillendheid, wordt eerst een aanwijzing opgelegd. Als opdrachtgever krijg je dan drie maanden de tijd om met de vorm van de arbeidsrelatie aan de slag te gaan óf de arbeidsrelatie als loondienst te verwerken in de loonaangifte. 

Verscherpte handhaving: sneller kans op boetes bij schijnzelfstandigheid?

Momenteel ligt er een nieuwe wetgeving, wet VBAR, in het verschiet. Daarom controleert de Belastindienst sinds 1 januari 2025 strenger op de naleving van de huidige wetgeving. In het geval van kwaadwillendheid deelt de Belastingdienst flinke boetes uit als blijkt dat bij een controle sprake is van schijnzelfstandigheid en verplicht jou als werkgever tot correcties en naheffingsaanslagen.   

Tip! Voorkomen is beter dan genezen. Daarom is het verstandig om nu al kritisch te kijken naar de verschillende arbeidsrelaties binnen je bedrijf. Denk je dat er sprake is van schijnzelfstandigheid of weet je het niet zeker? Onze adviseurs gaan graag met je in gesprek en denken vrijblijvend mee over een passende oplossing.  

Wat zijn de risico’s van schijnzelfstandigheid?

Wanneer je als opdrachtgever denkt ZZP’ers in dienst te hebben, maar dit dus eigenlijk gaat om schijnzelfstandigen zitten hier flinke risico’s aan vast. Aangezien je in dit geval dan de werkgever bent en niet de opdrachtgever, betaal je niet de belastingen die je wel zou moeten betalen. De boetes die je hiervoor kunt krijgen, kunnen oplopen tot maximaal 50% van het bedrag dat niet afgedragen is. Daarnaast kún je als werkgever met ‘schijnconstructies’ belangrijke wet- en regelgeving op het gebied van cao- en minimumloon ontduiken. Bijvoorbeeld door onterecht bedragen in te houden op het loon. Ook hierbij loop je het risico om een boete opgelegd te krijgen. 

Daarbovenop loop je het risico dat schijnzelfstandigen – ook met terugwerkende kracht – een arbeidsovereenkomst kunnen claimen. Dit betekent dat je een nabetaling moet doen van onder andere loonheffingen, sociale premies en alle andere arbeidsvoorwaarden, zoals vakantiedagen etc. Dat wil je als ondernemer voorkomen. 

Wie betaalt de boetes bij schijnzelfstandigheid?

Tot 1 mei 2016 was alleen de ZZP’er aansprakelijk voor schijnzelfstandigheid. Sinds de invoering van de wet DBA zijn ZZP’er én opdrachtgever aansprakelijk. Zowel opdrachtgevers als schijnzelfstandigen worden op de vingers getikt wanneer het arbeidsrecht (bewust) niet wordt nageleefd. Beide partijen kampen met naheffingen en correcties op belastingen, premies en flinke boetes. 

Hoe voorkom je schijnzelfstandigheid als opdrachtgever?

Gezien alle (financiële) gevolgen, wil je als ondernemer enige vorm van schijnzelfstandigheid met ZZP’ers voorkomen. Deze 3 tips helpen je daarbij. 

1. Een goede ZZP overeenkomst of ZZP contract (een zogenaamde overeenkomst van opdracht)
   Je legt hierin vast dat er geen sprake is van werkgeversgezag of loondienst. Je kunt hiervoor het beste een modelovereenkomst van de Belastingdienst gebruiken. Belangrijk is daarbij dat het niet enkel op papier staat, maar dat er ook gewerkt wordt conform de modelovereenkomst.
2. Voldoe aan de 3 criteria (gezagsverhouding, persoonlijk arbeid en beloning) en let op twijfelachtige situaties
   Voorbeelden van twijfelachtige situaties zijn: het dragen van bedrijfskleding van de opdrachtgever, het uitdelen van een visitekaartje van de opdrachtgever, een langdurige arbeidsrelatie, het inzetten van een ZZP’er ter vervanging van een eigen medewerker. We zien ook vaak dat oud-werknemers terugkomen als ZZP’ers in dezelfde functie. Dat is niet raadzaam en duidt op schijnzelfstandigheid.
3. Laat je adviseren
   Wet- en regelgeving is complex en verandert voortdurend. Onze experts weten precies hoe de wet in elkaar steekt, horen als eerste wanneer er iets verandert en delen deze kennis graag met jou. Dus, werk je met ZZP’ers en twijfel je of het wel écht ZZP’ers zijn? Wij komen graag bij je langs voor een vrijblijvend adviesgesprek.