Wet Aanpak Schijnconstructies

De Eerste Kamer heeft ingestemd met de Wet Aanpak Schijnconstructies (WAS). De WAS is bedoeld om zogenaamde schijnconstructies, opgezet om regels en cao-afspraken te omzeilen, aan te pakken. Deze schijnconstructies kunnen leiden tot oneerlijke concurrentie en oneerlijke behandeling van werknemers. De WAS kent diverse maatregelen, die gefaseerd worden ingevoerd.

Per 1 juli 2015 gaan de eerste maatregelen in en op 1 januari 2016 wordt het tweede deel van toepassing.

1 juli

De ketenaansprakelijkheid voor de betaling van het loon wordt uitgebreid. Niet alleen de werkgever, maar ook de opdrachtgever wordt verantwoordelijk voor het betalen van het cao-loon. Onderbetaalde werknemers krijgen zo meer mogelijkheden om hun achterstallige loon te innen. Opdrachtgevers die weten, of moeten weten, dat een werknemer niet voldoende betaald krijgt, kunnen hiervoor aansprakelijk worden gesteld.

Wanneer ontstaat een keten?
Wanneer een bedrijf wordt ingehuurd voor bepaalde werkzaamheden, en dat bedrijf huurt weer een ander bedrijf in, ontstaat een keten. Alle bedrijven in de keten zijn samen verantwoordelijk voor het loon van de werknemers in die keten. De ketenaansprakelijkheid voor voldoening van het verschuldigde loon is niet van toepassing bij een koopovereenkomst.

Een voorbeeld:
Als een cateraar wordt ingehuurd om zijn personeel op een feestje van een bedrijf te laten werken is de ketenaansprakelijkheid voor loon wel van toepassing. Zowel de cateraar als het bedrijf dat het feest organiseert, maakt onderdeel uit van die keten. Levert het personeel van dezelfde cateraar echter alleen een bestelling af, dan is de ketenaansprakelijkheid niet van toepassing op de koper van die bestelling. Het is belangrijk op te merken dat dit expliciet niet geldt voor particuliere opdrachtgevers omdat zij niet handelen in de uitoefening van een beroep of bedrijf. Van een particulier die zijn huis laat renoveren kan niet worden verwacht dat hij bij deze opdracht specifieke arbeidsvoorwaardelijke eisen of voorwaarden stelt en deze controleert.

Zowel de werkgever als de opdrachtgever(s) in de keten krijgen te maken met een hoofdelijke aansprakelijkheid voor onderbetaling (of het niet betalen) van het verschuldigde loon. Als een werknemer dit wil innen, moet hij eerst zijn eigen werkgever aanspreken en een loonvordering instellen. Ook is het mogelijk om de directe opdrachtgever van de werkgever (hoofdelijk) aansprakelijk te stellen. De werknemer kan dus kiezen om het verschuldigde loon te vorderen bij zijn werkgever en/of diens opdrachtgever (eventueel via de rechter). Op deze manier worden de partijen die het meest direct betrokken zijn bij de onderbetaling, als eerste op de hoogte gebracht.

Als de werknemer na deze loonvordering het loon nog niet krijgt, kan hij de volgende schakel in de keten aanspreken. Dit is de opdrachtgever van de opdrachtgever van de werkgever. Dit gaat net zolang door tot de hoofdopdrachtgever aansprakelijk is. Dit heet volgtijdelijke aansprakelijkheid.
Na 1 juli hebben AOW-gerechtigden recht op minimaal het wettelijk minimumloon en de minimumvakantiebijslag als zij werken na de AOW-gerechtigde leeftijd.

1 januari

Werknemers hebben recht op uitbetaling van het volledige minimumloon. Het is werkgevers niet meer toegestaan een deel van het minimumloon als onkostenvergoeding uit te betalen of om bedragen in te houden. Betaalde voorschotten mogen wel verrekend worden met het minimumloon, mits dit vooraf schriftelijk met de werknemer is overeengekomen en het giraal wordt uitbetaald. Als blijkt dat ten onrechte bedragen ingehouden zijn van het minimumloon, kan dit de werkgever een boete opleveren vanwege onderbetaling.
Loonstroken moeten transparanter worden. Alle bedragen waaruit het loon is samengesteld, moeten gespecificeerd zijn op de loonstrook. Denk aan premies, onkostenvergoedingen, voorschotten etc. Omdat op de loonstrook gespecificeerd moet worden uit welke bedragen het loon is samengesteld, moet ook worden aangegeven welk bedrag aan vakantiebijslag is uitbetaald. De loonstrook kan door de toezichthouder opgevraagd worden bij de werkgever. De werkgever is verplicht deze te verstrekken.
De werkgever wordt verplicht om voor iedere werknemer minimaal het gedeelte van het loon dat overeenkomt met het netto verschuldigde wettelijk minimumloon, giraal (lees: via de bank) en op naam van de medewerker, uit te betalen. Deze verplichte girale uitbetaling geldt niet voor de betaling van de vakantiebijslag. Vindt de uitbetaling niet giraal plaats, dan kan een bestuurlijke boete worden opgelegd. Als er sprake is van dienstverlening aan huis op basis van een arbeidsovereenkomst geldt deze verplichting niet. De Regeling dienstverlening aan huis is bedoeld om de markt voor persoonlijke dienstverlening te stimuleren.