Demotie niet langer een taboewoord

Demotie Weegt bij jouw bedrijf de expertise van je oudere werknemers op tegen het veelal hogere salaris dat zij krijgen? Zitten je medewerkers überhaupt – jong en oud – op een positie waar ze thuishoren? Misschien wordt het tijd om eens na te denken over demotie. Je bent niet de eerste. Veel bedrijven zijn er mee bezig. Sterker nog, soms komt het initiatief van de werknemer zelf.

  • Werknemers willen graag tegenprestatie
  • Demotie vaker bespreekbaar bij hogere inkomens
  • Redenen om demotiegesprek te voeren

  • ICT-dienstverlener Capgemini gooide een paar jaar geleden, midden in de economische crisis, de knuppel in het hoenderhok. Rond de 250 vooral oudere personeelsleden werden uitgedaagd om hun ICT-kennis te updaten of een stap terug te doen, ook in salaris. Het land was even te klein. 120 medewerkers kozen uiteindelijk voor minder loon, de rest ging in opleiding. Jong talent moest volgens de ICT-speler op deze manier de kans krijgen door te groeien in de organisatie.

    Taboewoord

    Demotie, destijds een taboewoord dat je als werkgever niet in de mond kon nemen zonder verdoemenis over je af te roepen, is ondertussen bij veel bedrijven gemeengoed. En niet alleen omdat je dat als baas zo graag wilt. Werknemers zijn zelf bereid ander werk te doen voor minder loon, vooral als er wat aangenaams als er leuker werk of meer vrije tijd tegenover staat.

    Werknemers aan zet

    Dit blijkt onder meer uit onderzoek http://www.mejudice.nl/artikelen/detail/is-demotie-echt-een-taboe-oudere-werknemers-aan-het-woord afgelopen zomer van Me Judice, uitgevoerd door deskundigen van het NIDI (een organisatie die zich bezighoudt met bevolkingsvraagstukken). Uit dit onderzoek blijkt dat leidinggevenden het gesprek over demotie met een werknemer liever uit de weg gaan en er uiteindelijk maar helemaal van afzien. Me Judice: “Kortom, het zijn veeleer de werknemers die aan zet zijn om demotie aan te snijden.”

    Inkomen

    Het onderzoek onder 534 werknemers van 45 jaar en ouder toont aan dat een merendeel onder voorwaarden dat gesprek graag willen voeren. Op de vraag: 'Kunt u zich voorstellen dat u op een gegeven moment in uw carrière zou kiezen voor een lagere functie, ook als dit een lager salaris met zich meebrengt', antwoordde ruim 60 procent dat men zich dat voor kon stellen. Bij de groep werknemers met een netto vermogen van meer dan een ton was dat percentage zelfs 69 procent.

    Verzet en frictie

    Me Judice: “Hiermee krijgen we een indirect antwoord op de vraag waar demotie voor verzet en frictie zal zorgen. Wanneer demotie de financieel-economische positie van een werknemer aantast dan zal dat op meer weerstand kunnen rekenen dan bij werknemers die enige financiële speelruimte hebben.”

    Kleinere leaseauto

    Behalve het lagere loon zijn er nog een tal van zaken te benoemen die een gesprek over demotie niet aangenaam kunnen maken. Denk aan een kleinere leaseauto, gezichtsverlies op de werkvloer of minder verlofdagen.

    Redenen voor demotie

    Hans van der Spek, senior managing consultant bij Berenschot, somt in de publicatie 'Demotie, we doen het gewoon' de volgende redenen voor demotie op:

    • De werknemer wil een stap terug doen omdat de werkdruk hem te veel wordt of omdat hij meer tijd aan andere zaken wil besteden;
    • De demotie vormt overgangstraject naar pensionering;
    • Disfunctioneren in de huidige functie;
    • Een strafmaatregel wegens wangedrag;
    • Financiële problemen bij de werkgever, waarbij demotie wordt gebruikt als alternatief voor ontslag;
    • De huidige functie verdwijnt en de werkgever ziet slechts plaats voor de werknemer in een lagere functie in een andere afdeling, bijvoorbeeld omdat de werknemer de nodige ervaring of kennis mist of er in gelijke of hogere functies geen plaats meer is.

    Communicatie

    Van wie het initiatief voor demotie ook komt, het is belangrijk dat je goed naar elkaar communiceert. Met wat flexibiliteit en creativiteit van beide partijen, is er veel mogelijk.