Adequaat pensioen, wat is dat eigenlijk? Ik weet het niet, noch minister Koolmees zo lijkt het. Toch wil de minister flexwerkgevers verplichten om payrollmedewerkers een adequaat pensioen aan te bieden. Ik denk dat de minister een goede weg heeft ingeslagen maar dé oplossing nog niet heeft gevonden. Laat ik die nu wel hebben! Misschien moet ik eens met minister Koolmees bellen….

Onwetendheid onder kamerleden over pensioenregelingen

Niet zo lang geleden werden er Kamervragen gesteld over de pensioenregelingen. Sommige Kamerleden waren verbijsterd over het feit dat sommige medewerkers geen pensioen hebben. Toch is dat al heel lang zo, onder andere in de zakelijke dienstverlening en de champignonteelt. De overheid heeft zich hier nooit mee bemoeid, zij zorgen immers al voor een algemeen minimumpensioen in de vorm van AOW. Het werknemerspensioen was niet voor niets een taak van de sociale partners: de werkgevers- en werknemersorganisaties. Zij maakten afspraken over arbeidsvoorwaarden zoals pensioen. Nu acht de overheid het wel van belang om in te grijpen en zich te mengen in de arbeidsvoorwaardelijke afspraken omtrent pensioen, maar dan alleen voor payrollmedewerkers.

Adequaat pensioen voor payrollkrachten uitgesteld

Volgens de WAB moet een payrollmedewerker álle arbeidsvoorwaarden ontvangen als ware hij in dienst van de inlener. Pensioen is één van die arbeidsvoorwaarden. Toch blijkt dat dit punt niet zo eenvoudig uitgevoerd kan worden. Het is dan ook niet voor niets dat het ontwerpbesluit omtrent het pensioen voor payrollmedewerkers is uitgesteld. Zoals het er nu uitziet treedt dit deel van de WAB pas een jaar later (in 2021) in werking. De overige bepalingen van de WAB zijn vanaf 1 januari 2020 al van kracht.

Het is niet voor niets dat het ontwerpbesluit omtrent het pensioen voor payrollmedewerkers is uitgesteld.

Eén pensioen voor iedereen

Nu is het nog zo dat, als een werkgever besluit het werkgeverschap uit te besteden, de medewerker direct een andere cao krijgt: de cao voor uitzendkrachten, met het bijbehorende StiPP pensioen. Het liefste wil de minister dat payrollwerkgevers precies hetzelfde pensioen bieden als ware de payrollmedewerker in directe dienst bij de inlener (de ondernemer die zijn werkgeverschap uitbesteedt bij het payrollbedrijf). Ik vind dit een goede ontwikkeling en ben hier absoluut niet rouwig om. Maar is het uitvoerbaar? Om hetzelfde pensioen te kunnen bieden aan haar payrollkrachten moet een flexwerkgever toegelaten worden bij de pensioenuitvoerder van die sector, een zogenoemde vrijwillige aansluiting. Helaas is dit niet altijd mogelijk. Een pensioenuitvoerder kan de aanvraag weigeren en dat komt regelmatig voor.

Geen aansluiting pensioenfonds en dan?

Dan ben je als flexwerkgever dus verplicht om zelf een adequaat pensioen te regelen. Maar wat dit precies inhoudt is erg vaag. Het huidige verplichte pensioen voor payrollkrachten – StiPP – bleek in ieder geval niet voldoende. De doelstelling van de minister is om het verschil in kosten van de pensioenregeling tussen het StiPP pensioen en het pensioen bij de inlener te verkleinen. Daarom heeft de overheid de meest gebruikte pensioenregelingen vergeleken. Op basis van de gemiddelde kosten van deze regelingen (13,7%) is de minimale werkgeversbijdrage vastgesteld. Daarnaast moet de pensioenregeling tevens een nabestaandendekking hebben en er mag geen wachttijd gelden.

Een pragmatisch besluit, maar het lost de ongelijkheid tussen werknemers niet op.

Adequaat pensioen creëert ook ongelijkheid

Een pragmatisch besluit, maar het lost de ongelijkheid tussen werknemers niet op. Deze bepaling creëert nog steeds ongelijkheid. Het adequaat pensioen zoals nu is vastgesteld, is namelijk in sommige gevallen beter of slechter dan het verplichte pensioen in bepaalde branches. Het horecapensioen bijvoorbeeld. Dit is een verplicht gesteld pensioen voor de horeca, dat zou een goed pensioen moeten zijn. Toch kent dit pensioen bijvoorbeeld geen nabestaandendekking, het adequaat pensioen wel. Dit betekent dat een horecamedewerker op payrollbasis een beter pensioen zou ontvangen dan zijn collega in directe dienst. Dat lijkt me ook niet de bedoeling. En wat doe je wanneer er helemaal geen pensioenregeling is, bijvoorbeeld voor de zakelijke dienstverlening? Dien je een payrollkracht in de zakelijke dienstverlening dan ook geen pensioenregeling aan te bieden? Dat is nog niet duidelijk.

Echt een pensioen voor iedereen

Voor ik in 2000 mede-eigenaar werd van Please werkte ik jaren in het pensioenwezen. Ik begrijp daarom ook echt niet waarom de overheid zich in allerlei bochten wringt en weer de meest ingewikkelde weg kiest. Wellicht is het onwetendheid. Ik denk dat het, voor alle betrokken partijen, veel eenvoudiger zou zijn als de overheid een minimumpensioen vaststelt voor álle werknemers. Voor uitzendkrachten, payrollkrachten én werknemers in directe dienst, onafhankelijk van branche waarin iemand werkzaam is. Hoe die pensioenregeling er dan precies uit moet zien is aan de sociale partners, maar de minimale premiebijdrage van de werkgever moet x procent bedragen en er moet een nabestaandendekking zijn.

Minimumpensioen eigenlijk heel logisch

Dat zou helemaal zo gek niet zijn. Ditzelfde gebeurt nu al voor vakantiedagen, vakantiegeld en loon. De overheid heeft voor deze drie arbeidsvoorwaarden een minimum vastgelegd in de wet. Een werkgever mag hier alleen positief van afwijken. Hij mag zoveel vakantiedagen toekennen als hij wil, als het er maar minimaal 20 zijn. Hij mag zoveel vakantiegeld uitkeren als hij wil, als het maar minimaal 8% van het brutoloon is, en de werkgever mag zoveel loon geven als hij wil, zolang hij minimaal het minimumloon betaalt.

Door alle verplichtstellingen heeft een medewerker nu niets te zeggen over waar zijn pensioenpremie naartoe gaat.

Meer zeggenschap over je pensioen

En waarom geven we medewerkers geen eigen zeggenschap over hun pensioen? Het gaat immers om hún oudedagsvoorziening. Door alle verplichtstellingen heeft een medewerker nu niets te zeggen over waar zijn pensioenpremie naartoe gaat. Wat nu als een pensioenuitvoerder niet goed presteert? Je leest voortdurend over slechte beleggingsresultaten, hoge kosten en lage dekkingsgraden. Als medewerker heb je niet het recht om te eisen dat jouw premie naar een andere pensioenuitvoerder wordt overgedragen. Dat is toch vreemd?

Als je het mij vraagt zou de minister er het beste aan doen om, naast het minimumpensioen ook de verplichtstellingen te veranderen. De huidige constructie prikkelt pensioenuitvoerders niet om betere resultaten te behalen, deelnemers kunnen immers toch niet weglopen. Als medewerkers niet meer gebonden zijn aan de pensioenuitvoerder van de branche, maar het recht krijgt om zijn premiepot onder te brengen bij de best presterende pensioenuitvoerder, móeten de uitvoerders wel actief werken aan hun prestaties.

Misschien moet ik eens met minister Koolmees bellen?

Geen restricties voor pensioenmodel

Een minimumpensioen voor álle werknemers en eigen zeggenschap ten aanzien van hun pensioenpremie zou voor alle partijen veel eenvoudiger zijn. Het is gemakkelijker om in te grijpen als een werkgever het minimum niet betaalt en je neemt écht alle ongelijkheid weg. Daarnaast ligt een dergelijk pensioenmodel in de lijn der verwachting, als we kijken naar het minimumloon, minimumvakantiedagen en minimumvakantiegeld. Toch heb ik hierover nog niets gelezen of gehoord. Misschien moet ik eens met minister Koolmees bellen?

Hans van de Ven
Algemeen directeur Please

Vond je deze blog interessant? Lees hier ook de andere blogs van onze algemeen directeur…
Directeur Please over SZW-onderzoek regeldruk werkgevers
Payrolling volgens het nieuwe kabinet
Directeur Please over afschaffing sectorverloning

Hans van de Ven
Hans van de Ven