Alles over (het voorkomen van) schijnzelfstandigheid bij ZZP’ers

Steeds meer ondernemers werken met ZZP’ers/freelancers. Echter zijn de rechten en plichten van de ondernemer en de ZZP’er niet altijd duidelijk. Voldoe jij wel aan de juiste wet- en regelgeving? Steeds vaker zien wij namelijk schijnzelfstandigheid voorkomen, vaak zónder dat de ondernemer daarvan op de hoogte is. De boetes zijn niet mis. Wat is schijnzelfstandigheid? Wat zijn de gevolgen en hoe voorkom je schijnzelfstandigheid? In deze blog vertellen we je er alles over.

Wat is schijnzelfstandigheid?

Schijnzelfstandigheid is, zoals het woord doet vermoeden, de situatie waarin het lijkt alsof iemand een zelfstandige is, maar dat niet is. Een ZZP’er (zelfstandige zonder personeel) is volgens de wet DBA (Wet deregulering beoordeling arbeidsrelatie) pas écht zelfstandig als hij aan 3 voorwaarden voldoet, namelijk:

  • Gezagsverhouding, de ZZP’er mag zelf bepalen hoe hij/zij de opdracht uitvoert.
  • Persoonlijke arbeid, de ZZP’er mag het werk ook door iemand anders laten doen zonder controle van de opdrachtgever.
  • Beloning, de ZZP’er krijgt alleen een vergoeding voor de gemaakte kosten, niets meer.

Voldoet de ZZP’er niet aan een van deze voorwaarden, dan is hij waarschijnlijk een schijnzelfstandige en is er sprake van verkapt loondienst tussen de ondernemer en de ZZP’er.

Wat is verkapte loondienst?

Een verkapte loondienst of verkapt dienstverband wil zeggen dat de ZZP’er eigenlijk aangemerkt moet worden als werknemer in loondienst. De schijnzelfstandige heeft dan recht op een arbeidscontract en alle daarbij horende regels en plichten volgens de wet DBA (Wet deregulering beoordeling arbeidsrelaties).

Werk jij met een ZZP’er of ben je dat van plan? En twijfel je of het wel een échte ZZP’er is volgens de wet?
-> Download onze handige checklist: ZZP’er of medewerker.

Wie controleert schijnzelfstandigheid?

De Belastingdienst is verantwoordelijk voor de controle op schijnzelfstandheid. Op dit moment wordt er nog niet actief gecontroleerd op schijnzelfstandigheid, maar het kabinet is van plan hier verandering in te brengen. Daarnaast kan de ZZP’er (of een derde partij, zoals een vakbond bijvoorbeeld) een rechtszaak aanspannen inzake schijnzelfstandigheid, Dit gebeurt al enkele jaren, met name tegen grote bedrijven zoals UberDeliveroo en Helpling.

Wat zijn de gevolgen van schijnzelfstandigheid?

Als de Belastingdienst schijnzelfstandigheid constateert bij een opdrachtgever – en er is sprake van kwaadwillendheid – dan kan de Belastingdienst een boete opleggen in de vorm van correctieverplichtingen of naheffingsaanslagen. Ben je niet kwaadwillend, dan geeft de Belastingdienst tips om de situatie aan te pakken. Is er vervolgens na 3 maanden nog steeds sprake van schijnzelfstandigheid, dan wordt je alsnog beboet. Indien de rechter eraan te pas komt kan er ook een boete opgelegd worden aan de inlener/opdrachtgever.

Voor de schijnzelfstandige geldt dat hij/zij direct – met terugwerkende kracht – niet betaalde/teveel ontvangen kortingen, premies, belastingen en boetes moet betalen.

Wie is verantwoordelijk voor schijnzelfstandigheid?

Tot 1 mei 2016 was alleen de ZZP’er aansprakelijk voor schijnzelfstandigheid. Sinds de invoering van de wet DBA zijn ZZP’er én opdrachtgever aansprakelijk.

Wie betaalt de boete bij een verkapt dienstverband?

Zowel opdrachtgevers als schijnzelfstandigen worden op de vingers getikt wanneer het arbeidsrecht (bewust) niet wordt nageleefd. Beide partijen kampen met naheffingen en correcties op belastingen en premies. Maar, daar bovenop kunnen schijnzelfstandigen – ook met terugwerkende kracht – een arbeidsovereenkomst claimen. Dat wil je als ondernemer voorkomen.

Hoe voorkom je schijnzelfstandigheid als ondernemer?

Gezien alle (financiële) gevolgen, wil je als ondernemer enige vorm van schijnzelfstandigheid met ZZP’ers voorkomen. Een goede ZZP overeenkomst of ZZP contact (een zogenaamde overeenkomst van opdracht) helpt daarbij. Je legt hierin vast dat er geen sprake is van werkgeversgezag of loondienst. Je kunt hiervoor een modelovereenkomst van de overheid gebruiken of zelf een overeenkomst opstellen.

Zorg vervolgens dat je voldoet aan de 3 criteria (gezagsverhouding, persoonlijk arbeid en beloning) en let op twijfelachtige situaties als: het dragen van bedrijfskleding, het uitdelen van een visitekaartje van de opdrachtgever, een langdurige arbeidsrelatie, het inzetten van een ZZP’er ter vervanging van een eigen medewerker, et cetera. We zien ook vaak dat oud-werknemers terugkomen als ZZP’ers in dezelfde functie. Dat is niet raadzaam en duidt op schijnzelfstandigheid.

Onze laatste tip luidt: laat je adviseren. Wet- en regelgeving is complex en verandert voortdurend. Onze experts weten precies hoe de wet in elkaar steekt, horen als eerste wanneer er iets verandert en delen deze kennis graag met jou. Dus, werk je met ZZP’ers en twijfel je of het wel écht ZZP’ers zijn? Wij komen graag bij je langs voor een vrijblijvend adviesgesprek.

Lees meer over de ZZP dienstverlening van Please

Gerelateerde artikelen

Gebouw | Please

Payrolling plus voor taxi ondernemers

1 op de 2 ondernemers weet niet wat payroll is

Please HR expert: goed werkgeverschap tijdens én na corona

Succesfactoren familiebedrijf

Zo sluit je het boekjaar goed af!

Het geheim van Bol.com

Succesvol zijn als retail ondernemer? Durf te kiezen!