Terug naar overzicht

Oud is goud (en jong ook)

Over oudere werknemers doen veel vooroordelen de ronde. Ze zouden moeilijk te motiveren en vaker ziek zijn, en moeite hebben om ‘bij te blijven’. Het project ‘Jong en Oud is Goud’, in 2015 geïnitieerd door ouderenbond ANBO en SBI Formaat Training en Advies, vertelt echter een veel genuanceerder verhaal, zegt SBI-directeur Jaap Jongejan. “We hebben een nieuwe mindset nodig in de discussie over oud en jong op de werkvloer.”

Samen met de ANBO – die al jaren vecht tegen het snel slechter wordende imago van ouderen in de maatschappij – tuigde Jaap Jongejan 2 jaar geleden het project ‘Jong en Oud is Goud’ op. “Via onze connecties met ondernemingsraden hebben we bij tal van bedrijven rondetafels georganiseerd”, vertelt Jongejan. “Het doel was om de positie van oudere werknemers eens objectief te onderzoeken en een dialoog tussen oudere en jongere werknemers op gang te brengen. Wat kun je van elkaar leren, en hoe kun je het werk zo inrichten dat ieders meerwaarde tot haar recht komt?”

Leeftijdsbeleid

“Het project, dat zeer waarschijnlijk binnenkort een vervolg krijgt, leverde interessante inzichten op”, zegt Jongejan. “Om te beginnen: bedrijven gaan heel verschillend met oudere werknemers om. Sommige voeren echt een leeftijdsbeleid, andere totaal niet. Brandweer Nederland denkt bijvoorbeeld goed na over de invulling van het carrièrepad van brandweerlieden. Ze weten dat als je dat werk 25 jaar hebt gedaan, er per definitie sprake is van lichamelijke slijtage. Dus ze beginnen tijdig voor te sorteren op ander werk, binnen de eigen organisatie of daarbuiten. Zo voorkomt Brandweer Nederland dat oudere werknemers ineens een ‘probleem’ worden. Helaas beginnen veel andere bedrijven waar zwaar lichamelijk werk wordt verricht pas na te denken over een geschikte oplossing voor hun oudere werknemers als het te laat is.”

Bedrijven gaan heel verschillend met oudere werknemers om.

Vooroordelen

Het project ‘Jong & Oud is Goud’ toonde ook aan dat veel vooroordelen over oudere werknemers niet stroken met de realiteit. “Neem ziekte”, zegt Jongejan. “Jongeren melden zich vaker ziek, maar zijn wel relatief kort ziek. Ouderen melden zich minder vaak ziek, maar áls ze ziek zijn, dan zijn ze langer ziek. Als je de verzuimdagen bij elkaar optelt zijn ze gemiddeld evenveel ziek. Maar bij veel werkgevers leeft een ander beeld.”

Leeftijdsgerelateerde problemen

Ook opvallend: vaak blijken leeftijdsgerelateerde problemen, meer te maken te hebben met mentale jeugdigheid. “Je hebt jongeren van 25 die zich gedragen als 60 en je hebt ouderen van 60 die zich gedragen als iemand van 25. We praten over leeftijd als een soort vaste waarde, maar er zit heel veel ‘tussen de oren’”, aldus Jongejan. “Wat daarnaast opviel tijdens de rondetafels is dat in de uitvoering van werkzaamheden niet zozeer het verschil tussen jong en oud een probleem vormt, maar of mensen het met elkaar kunnen vinden. Twee medewerkers van 20 en 25 die niet met elkaar door één deur kunnen, hebben niks voor elkaar over. Een medewerker van 20 en een van 60 die het wél kunnen vinden, helpen en ondersteunen elkaar. Kortom, vaak is de onderlinge arbeidsverhouding veel bepalender dan de leeftijd.”

Gezonde mix

Tot slot bleken sommige bedrijven in de veronderstelling dat ze teveel oudere werknemers in dienst hadden. In werkelijkheid vormden ze een perfecte afspiegeling van de samenleving. “Er lijkt soms een soort obsessie te zijn met jong”, zegt Jongejan. “Natuurlijk is het goed om jonge mensen te laten instromen: anders vergrijst je bedrijf. Maar als je kijkt naar je klantenbestand, dan zouden oudere werknemers weleens beter kunnen matchen dan jonge. Meer levenservaring kan bijvoorbeeld een verrijking zijn voor het klantcontact. Het is dus niet zo dat ‘jong’ altijd te prefereren is: het gaat juist om een gezonde mix.”

Er lijkt soms een soort obsessie te zijn met jong.

Advies

Voor ondernemers in het MKB heeft Jongejan dan ook een aantal adviezen:

Advies 1: Stop met klakkeloos aan te nemen wat je leest en hoort over oudere werknemers
Ga eens onbevooroordeeld na wat je nu zelf ziet. Presteren je jonge krachten echt op alle fronten zo heel veel beter en oudere krachten echt zoveel slechter? En als er al een verschil is: Kun je daar bijvoorbeeld met een andere taakverdeling wat aan doen?

Advies 2: Kijk wat je kunt doen om oudere werknemers productief te houden
Een oudere werknemer zei tegen me: ‘Ik denk niet dat ik van een jongere win als ik de 100 meter moet lopen. Dat verlies ik. Maar bij een marathon weet ik het zo net nog niet’. Hij bedoelde hiermee dat er ook werk is dat gebaat is bij mensen die – met de juiste ondersteuning – de discipline kunnen opbrengen om iets gedurende langere tijd te doen.”

Advies 3: Investeer niet alleen in jonge werknemers
Bedrijven nogal de neiging om vooral te investeren in de opleiding van jonge werknemers. Dat is op zich begrijpelijk, maar je moet wel bedenken dat de kans aanzienlijk is dat zo iemand binnen 3 tot 5 jaar weer afscheid van je neemt. Investeer je in een opleiding voor een werknemer van 55, dan is de kans groot dat die investering nog minstens 12 jaar rendeert.”

Advies 4: Leg het probleem niet bij de ander
Ga met elkaar de dialoog aan en denk na: wat kan ik zélf doen? En betrek daarbij zeker ook de jongere werknemer. Volgens ons traditionele model leren jongeren van de oudere. Maar oudere werknemers kunnen ook heel goed van jongere werknemers leren. Met als belangrijkste inzet: hoe blijf je zo lang mogelijk waardevol voor je bedrijf, of je nu jong bent of ouder.”

Er zijn concrete plannen om het project ‘Jong&Oud is Goud’ te vervolgen. Houd daarvoor de website www.jongenoudisgoud.nl in de gaten!

Lees ook de boekrecensie van Semco in de polder, het boek waarin ondernemer Allard Droste een hiërarchisch bedrijf omtoverde tot een modern en succesvol bedrijf. Een bedrijf waarin jong en oud gelijkwaardig zijn en iedere medewerker ingezet wordt daar waar zijn kracht ligt.